SỞ GIÁO DỤC và ĐÀO TẠO LÂM ĐỒNG

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG GIÁO VIÊN


TÀI LIỆU GIẢNG DẠY LỊCH SỬ LÂM ĐỒNG

Phần I. Lịch sử địa phương tỉnh Lâm Đồng : Thời kỳ trước 1945 
PHONG TRÀO DẤU TRANH CÁCH MẠNG VÀ KHỞI NGHĨA GIÀNH CHÍNH QUYỀN THÁNG TÁM NĂM 1945
A. Mục tiêu
- Hiểu được âm mưu và chính sách cai trị của thực dân Pháp ở Lâm Đồng, đặc điểm của phong trào đấu tranh của nhân dân lâm Đồng trước và sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời.
- Hiểu được diễn biến, kết quả, ý nghĩa lịch sử cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Lâm Viên và Đồng Nai Thượng năm 1945.
- Biết so sánh, phân tích, đánh giá sự kiện; biết sử dụng bản đồ, lược đồ, tranh ảnh để khai thác và trình bày kiến thức.
- Tự hào về truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất chống thực dân Pháp của nhân dân các dân tộc tình Lâm Đồng.
B. Thông tin
1. Đấu tranh chống phong kiến, thực dân áp bức, bóc lột
Các dân tộc bản địa ở hai tỉnh Lâm Viên và Ðồng Nai Thượng có một nền văn hóa lâu đời, có quan hệ tình cảm láng giềng và truyền thống đoàn kết với các dân tộc khác ở Tây Nguyên và đồng bằng rất sớm.
Sau khi chiếm nước ta vào cuối thế kỷ XIX, thực dân Pháp bắt đầu áp dụng chính sách “chia để trị”. Tại Lâm Viên và Ðồng Nai Thượng, thực dân Pháp thực hiện chính sách gây chia rẽ giữa các dân tộc, chúng đưa ra cái gọi là “Ðất Thượng của người Thượng”; nhiều khu vực “tự trị” được thành lập. Về kinh tế, thực dân Pháp tước đoạt đất đai, nương rẫy của đồng bào các dân tộc thiểu số, lập nên những đồn điền cà phê, chè. Ðể cung ứng nguồn nhân công cho các đồn điền và mở mang đường giao thông, những người có tên trong danh sách thuế đinh đều phải đi dân công mỗi năm hai kỳ, mỗi kỳ từ 15 đến 20 ngày.
Những năm đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp chiêu mộ người Kinh từ các nơi khác đến Lâm Viên và Ðồng Nai Thượng để khai thác kinh tế và xây dựng Ðà Lạt thành nơi nghỉ dưỡng. Họ phải làm những công việc nặng nhọc như làm đường bộ, đường sắt, xây dựng nhà máy điện, nhà máy nước, khách sạn, khai hoang lập đồn điền... Nhờ có mối liên hệ chặt chẽ với quê nhà nên phong trào cách mạng các nơi khác nhanh chóng ảnh hưởng và tác động đến Lâm Viên và Đồng Nai Thượng.
Dưới chế độ cai trị của thực dân Pháp, nhân dân các dân tộc ở Lâm Viên và Ðồng Nai Thượng bị áp bức bóc lột nặng nề, đời sống vô cùng khổ cực nên đã tiến hành nhiều cuộc đấu tranh. Ðồng bào Mạ, K’Ho ở Di Linh nhiều lần chặn đánh quân Pháp ở đèo Lú Ðáp trên tuyến đường mòn từ Phan Thiết lên Di Linh.
2. Phong trào đấu tranh cách mạng 1930 – 1931
Từ năm 1925 đến năm 1929, phong trào công nhân và phong trào yêu nước diễn ra sôi nổi khắp nước ta đã có ảnh hưởng đến Lâm Viên và Ðồng Nai Thượng.
Sau khi Ðảng Cộng sản Việt Nam ra đời, tháng 4- 1930, chi bộ Ðảng Cộng sản đầu tiên ở Ðà Lạt được thành lập. Chi bộ đã tích cực tuyên truyền và vận động quần chúng tham gia các tổ chức như Công hội đỏ, Hội Phụ nữ, Hội Tương tế, tập hợp được hàng trăm hội viên, đa số là công nhân và nhân dân lao động.
Ðầu năm 1930, do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế, các hãng thầu của Pháp tiến hành sa thải hàng loạt công nhân, đồng thời tăng giờ làm và hạ lương đối với những người còn việc làm.
Chịu ảnh hưởng của phong trào bãi công trong cả nước, công nhân hãng Ðờ-ra-ga (Dragage) tại Ðà Lạt bãi công đòi chủ không được sa thải công nhân và giảm lương. Cuộc bãi công này đánh dấu sự chuyển biến về ý thức, trình độ giác ngộ và có ảnh hưởng về chính trị, tư tưởng trong giai cấp công nhân ở Lâm Viên và Ðồng Nai Thượng.
Nhân dịp kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động 1-5, các đoàn thể đẩy mạnh hoạt động nhằm cổ vũ tinh thần đấu tranh của giai cấp công nhân. Tối 30-4-1930, cờ đỏ búa liềm được treo ở chợ Ðà Lạt và Cầu Ðất, nhiều truyền đơn xuất hiện trên các đường phố. Ngày 4-5-1930, tại công trường làm đường hầm xe lửa Cầu Ðất, công nhân tiến hành bãi công đòi chủ trả những tháng lương còn thiếu, cải thiện điều kiện làm việc, bảo đảm an toàn tính mạng cho công nhân.
Ðầu năm 1931, trong lúc các chi bộ và các tổ chức quần chúng khẩn trương chuẩn bị truyền đơn để