PHÂN TÍCH CHỦ ĐỀ VÀ NHỮNG NÉT ĐẶC SẮC VỀ NGHỆ THUẬT CỦA BÀI
THƠ
I. DÀN Ý
1. Mở bài:
– Giới thiệu sơ lược về tác giả: tên, vị trí trong nền văn học, chủ đề sáng tác, phong cách
sáng tác, những đóng góp của tác giả đối với phong trào văn học, nền văn học dân tộc.
– Giới thiệu tổng quát về bài thơ: tên tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác. Nêu nhận xét khái
quát về nội dung, nghệ thuật của bài thơ. Trích lại bài thơ.
2. Thân bài:
2.1 Nội dung
a. Nêu cảm xúc chủ đạo của bài thơ. (Cảm hứng chủ đạo là trạng thái tình cảm mãnh
liệt, say đắm xuyên suốt tác phẩm nghệ thuật, gắn liền với một tư tưởng xác định, một sự
đánh giá nhất định, gây tác động đến cảm xúc của những người tiếp nhận tác phẩm: vui
buồn giận hờn yêu ghét nhớ thương mong đợi ngóng trông,…)
b. Nêu chủ đề của bài thơ (Chủ đề được hiểu là những tư tưởng hoặc các vấn đề cơ bản
được nêu ra trong văn bản.)
c. Ý nghĩa của chủ đề (ca ngợi cái gì)
2.2 Nghệ thuật
a. Chủ thể trữ tình trong bài thơ là ai? Xuất hiện trực tiếp hay ẩn? Nêu ý nghĩa của sự
xuất hiện đó?
b. Thể thơ nào? Cách ngắt nhịp và gieo vần ra sao? (vần chân, vần lưng; vần thanh trắc,
vần thanh bằng) Tạo nên ý nghĩa gì?
3. Xác định bố cục bài thơ để lần lượt phân tích, đánh giá chủ đề
- Khái quát ý chính của đoạn thơ (câu dẫn), Trích thơ
- Phân tích những từ ngữ, hình ảnh đặc sắc trong từng câu thơ. Dụng ý của những hình
ảnh, từ ngữ đó.
- Câu thơ/ khổ thơ sử dụng những biện pháp tu từ nào? Tác dụng của nó
-> Kết lại khổ thơ.
4. Kết bài:
- Khẳng định lại giá trị chủ đề và những nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ
- Tác động của bài thơ đối với bản thân hoặc cảm nghĩ về tác.
II. THỰC HÀNH: HÃY PHÂN TÍCH CHỦ ĐỀ VÀ NHỮNG NÉT ĐẶC SẮC VỀ
NGHỆ THUẬT CỦA BÀI THƠ SAU:
BÀI 1: Về thăm thầy tôi  - Trần Giang
Tôi về thăm mái trường xưa
Thời gian vọng lại đong đưa tiếng thầy
Hàng cây đường cũ còn đây

Thầy tôi tóc điểm hoa mây nửa đời.
Nhớ sao lớp học chỗ ngồi
Chia đôi phấn trắng đâu rồi ngày xưa
1

À ơi câu hát chiều mưa
À ơi bài giảng sớm trưa say nồng.
Cả đời đưa sáo sang sông
Thầy tôi chẳng quản nhọc công sớm
chiều
Lời thầy chan chứa tin yêu
Lòng con nhớ mãi muôn điều… thầy ơi!”
Bài 2 “Xuân về” Chu Minh Khôi
Trời mới ửng lên nắng trạng nguyên
Tiếng chim thả chữ xuống vòm hiên
Tháng giêng khép mắt cười em ấp
Lộc biếc mọc răng khểnh nõn duyên.
Chợ Tết gặp phiên đông thật đông
Đào phai chúm chím khóe môi hồng
Dăm ba thôn nữ về qua ngõ
Cười vỡ khoảng trời ngọc bích trong.
Đã thấy hơi xuân trong gió may
Vương trên mái lá tiễn đông gầy
Nhà ai vừa quét tường vôi trắng
Thỏ thẻ bên thềm hoa cúc lay.
Mòn đợi mưa xuân phơi phới bay
Dáng mơ thôn nữ ngấm men say
Văn nghệ chi đoàn xuân đã hẹn
Em có sang tìm ta tối nay?
BÀI 3: Về lại trường xưa - Nguyễn
Xuân
Con về thăm lại trường xưa
Các em áo trắng ngây thơ nói cười
Từ đâu hàng lệ tuôn rơi
Con nghe vang vọng nụ cười ngày xưa.
Con xa ngày ấy đến giờ
Con xa xa tiếng thầy cô giảng bài
Giờ về thăm lại trường ơi

Tóc thầy đã bạc điểm ngôi trên đầu.
Xây bao nhiêu những nhịp cầu
Giờ đây cô cũng mái đầu pha sương
Cô thầy là những tấm gương
Hướng cho tuổi trẻ con đường mình.
Bài 4: Gia đình hạnh phúc - Trần
Thiên Ân
Xuân qua én cũng đi qua
Niềm vui ở lại với ta suốt đời
Công thành danh toại rạng ngời
Gia đình êm ấm ơn trời riêng ban
Đâu là hạnh phúc thế gian
Có cha có mẹ muôn vàn yêu thương
Con cái hiếu thảo bốn phương
Vui lòng cha mẹ vượt tường khổ đau
Hạnh phúc ơi đến mau mau
Và luôn ở lại cho nhau tiếng cười
Gia đình là lộc bởi trời
Con cái là lộc trong người mẹ cha.
Bài 5: HOÀI BÃO - Tùng Trần
Muốn vươn lên phải cần nên cố gắng
Ngồi đợi chờ may mắn chỉ hoài công
Chẳng thứ gì đời ban tặng cho không
Đừng mòn mỏi ngóng trông điều hư ảo.
Có trải qua ngày nắng mưa giông bão
Gió bụi mờ manh áo bạc sờn vai
Mới hiểu rằng muốn đuợc một ngày mai
Thật an nhiên phải miệt mài tranh đấu.
Cuộc sống này không có từ đẹp xấu
Chớ sờn lòng đời dẫu lắm gian lao
Phải tự mình bước qua những niềm đau
Vì tia nắng đứng sau màn đêm tối.
2

Con đường đi nào phải đâu một lối
Bảy tỉ người trên thế giới bao la
Chuyện vui buồn cay đắng lẫn xót xa
Nào có chỉ mỗi mình ta tồi tại.
Đừng ngã quỵ khi một lần thất bại
Hãy đứng lên và làm lại từ đầu
Dòng sông nào chẳng khúc cạn nơi sâu
Thiếu nghị lực thì lấy đâu hoài bão.
BÀI 6: Về Trường Cũ
Đã lâu rồi không về thăm trường cũ
Nhớ hàng cây nhớ ghế đá thân thương
Nhớ thầy cô nhớ những buổi tan trường
Nhớ lớp học ôi vô vàn thương nhớ.
Thời gian ơi xin hãy quay trở lại
Mang em về kỉ niệm dấu yêu
Ngồi nơi đây mà nhớ lại bao điều
Thầy cô đã mở đường em tiếp bước.
Ngày hôm nay những gì em có được
Nhờ thầy cô vun đắp kiến thức em
Thầy trồng cây cho bóng mát sau này
Cô ươm trái cho vườn xanh tươi mãi.
Ngày xưa ơi nhớ những ngày thơ dại
Vẫn có thầy và bạn mãi bên ta.

Chuyện được – mất có chi đâu mà lạ!
Ở cõi tạm này, gió cuốn mấy khi.
Này cô gái, thời gian vô tình lắm
Một khi trôi là chẳng thể quay về
Nên nên là em đừng nên lãng phí
Thương mình nhiều – mới qua dốc u
mê.
Này cô gái, thanh xuân mình ngắn lắm
Vui lên em, ta chỉ sống một lần!
Đường đi khó, chẳng qua là thử thách
Vượt qua rồi lúc ấy sẽ thành nhân.
Bài 8: SUY NGẪM!- Nguyễn Thị
Thắm
Làm người phải sống thẳng ngay
Đừng như con bướm đậu bay vô tình.
Sống sao thật với lòng mình
Đã hứa hẹn phải đinh ninh giữ lời.
Đừng đùa bỡn nhé bạn ơi
Lòng tin đâu phải trò chơi hão huyền
Nó như sợi chỉ nhân duyên
Kết tình bè bạn khắp miền gần xa.
Dối người người sẽ dối ta
Thế nên hãy sống thật thà thì hơn
Đừng như con cá thờn bơn
Suốt đời phải chịu tủi hờn đắng cay.

Bài 7: Này cô gái nhỏ -Lê Trà My
Này cô gái, cuộc đời là thế đấy
Em phải quen và học cách kiên cường
Sống như lá và điềm nhiên như gió
Thời gian sẽ làm lành những vết
thương.

Bài 9: GIẢN ĐƠN- An Nhiên
Nếu có thể đừng than chi số phận
Gạt nỗi buồn vướng bận gió cuốn đi
Đời ngắn lắm yêu thương còn chưa đủ
Sao bận lòng cho những phút sân si.

Này cô gái, cuộc đời vô thường lắm
Đừng sầu bi mà phai nhạt xuân thì

Nếu có thể hãy thả lòng mình nhé
Sống vị tha mạnh mẽ giữa cuộc đời
3

Bởi vẫn biết cho đi là còn mãi
Tự bằng lòng tâm sẽ được thảnh thơi

Bóng mát dừng chân là một chốn quê
Nơi ơn tạ là mái trường nuôi lớn.

Nếu có thể thả hồn nương theo gió
Biết bỏ buông mình sẽ có thật nhiều
Những niềm vui hạnh phúc dù bé nhỏ
Cuộc đời này thanh thản biết bao
nhiêu.

Xin phút tĩnh tâm giữa muôn điều hời
hợt
Cảm tạ mái trường ơn nghĩa thầy cô.

Nếu có thể giữ cho mình những phút
Khẽ khàng trôi không chút ầm ào
Giữa chợ đời lặng ru bình yên ngủ
Thả muộn phiền theo cánh gió lao
xao ...
BÀI 10: Lời cảm tạ
Tôi đứng lặng giữa cuộc đời nghiêng ngả
Để một lần nhớ lại mái trường xưa
Lời dạy ngày xưa có tiếng thoi đưa
Có bóng nắng in dòng sông xanh thẳm.
Thoáng quên mất giữa tháng ngày ngọt
đắng
Trưởng thành này có bóng dáng hôm qua
Nhớ được điều gì được dạy những ngày
xa
Áp dụng – chắc như cội nguồn đã có.
Nước mắt thành công hoà nỗi đau đen đỏ
Bậc thềm nào dìu dắt những bước đi
Bài học đời đã học được những gì
Có nhắc bóng người đương thời năm cũ.
Vun xới cơn mơ bằng trái tim ấp ủ
Để cây đời có tán lá xum xuê

BÀI 11: Ra trường
Mơ gì em một thời đã qua
Một thời ước mơ thành cổ tích
Một thời điểm năm là nước mắt
Giọt tím buồn rơi trên cánh hoa xinh.
Em ngồi đây, nghĩ về bạn, về mình
Cửa sổ mở tung, phượng xoè năm cánh
đỏ
Mực nhoè bẩn lần cuối cùng trên vở
Giữa sân trường 1 tiếng trống vương rơi.
Biết bao giờ em trở lại, thầy ơi
Ai sẽ thay em trên ghế vẫn ngồi
Ai sẽ ngắt trộm hoa trong vườn thắm
Gai hồng tươi, tay ngượng giấu sau lưng?
Ai sẽ bước vui trong nắng tưng bừng
Vừa hết tiết đã vội quên lời thầy mắng?
Và ai sẽ khóc đắng cay… Hành lang
vắng
Gió xôn xao, lời an ủi ngọt ngào?
Bài ca chia tay ai viết tự khi nào?
Ai đã hát và ai còn sẽ hát?
Khuôn nhạc đổi thay nốt nhạc không hề
khác
Nét chấm đôi cuối cùng… ngân mãi đến
xa xôi.

4